GRAFISCHE TECHNIEKEN

Grafiek is een verzamelnaam voor de verschillende technieken die gebruikt worden voor het maken en vermenigvuldigen van gedrukte afbeeldingen: van stempels over sjablonen, hoogdruk, diepdruk of vlakdruk, tot fotokopie. Sommige daarvan zijn industrieel, zoals de technieken die gebruikt worden bij het drukken van boeken, kranten en reclame. Deze laten we even buiten beschouwing.

We beperken ons tot het beschrijven van de vrije, artistieke grafiek.

In de breedste zin van het woord is grafiek alles wat geschreven of getekend is. Het dominerende element is de lijn.

De tekening is de meest spontane en meest directe vorm van grafiek. Door een streven naar het vermenigvuldigen van die tekening zijn verschillende grafische druktechnieken ontstaan.

Tot de 17 e eeuw was grafiek alleen bedoeld als reproductiemethode. Schilderijen werden omgezet in gravure, ter verspreiding of voor persoonlijke documentatie van de artiest. Ornamenten, sculpturen, architectuurstudies of gelegenheidsdecoraties werden ook op die wijze bewaard voor het nageslacht.

Naast deze pure technische vermenigvuldiging, gaat men vanaf de 17 e eeuw grafiek méér en méér zien als een autonome artistieke discipline. Hoog- en diepdruk worden dan emotioneel geladen en worden met grotere vrijheid beoefend. Vanaf de 18 e eeuw komt de vlakdruk (lithografie of steendruk) het arsenaal versterken. Zodoende krijgen we een historische evolutie die van Rembrandt over Goya naar Toulouse-Lautrec en Ensor een indrukwekkende illustratie van de mogelijkheden van dit medium biedt.

Heden ten dage wordt de grafiek beschouwd als een zelfstandige kunst, evenwaardig aan de andere plastische kunsten, maar met eigen artistieke kenmerken.

Het algemeen principe is voor alle technieken hetzelfde: materialen met een glad oppervlak worden zó bewerkt dat sommige delen wél inkt opnemen en dus kunnen afdrukken, en andere delen geen inkt opnemen of inkt afstoten.

Het maken van grafiek is heel boeiend omdat het zoveel verschillende mogelijkheden heeft. U kunt meerdere afdrukken maken van eenzelfde onderwerp, motieven herhalen, meerdere kleuren over of naast elkaar afdrukken, u kunt tekst gebruiken in het ontwerp, en het aantal verschillende technieken is quasi onbeperkt.

Elke techniek heeft zijn eigen kenmerken en zijn eigen expressie. We beperken ons noodgedwongen tot een korte beschrijving van de meest gangbare technieken.

 

We kunnen de vrije grafiek indelen in vier grote groepen.

Bij elke groep geven we de belangrijkste technieken. Je kunt doorklikken voor meer gedetailleerde uitleg over al deze technieken.
Volledigheidshalve vermelden we nog DOORDRUK (sjabloondruk en zeefdruk) als vierde basistechniek.

HOOGDRUK
- Linosnede
- Houtsnede
VLAKDRUK
- Monotype
- Lithografie (steendruk)
DIEPDRUK
'Droge' technieken
- Droge naald
- Kopergravure
- Mezzotint
- Blinddruk
'Natte' technieken
- Lijnets
- Aquatint
- Suikerets
- Vernis-mou